اجاره خانه از دیوار: چک‌لیست کامل از جست‌وجو تا قرارداد

۱. پیش از بازدید، قیمت محله را بدانید

بدون دانستن قیمت محله نمی‌شود فهمید یک آگهی ارزان است، گران است یا مشکوک. صفحهٔ رایگان قیمت مسکن هر محله هزینهٔ ماهانهٔ اجارهٔ هر متر را محله به محله، از آگهی‌های آپارتمان ۴۵ روز اخیر دیوار، نشان می‌دهد؛ برای شهرهای بزرگ صفحهٔ جدا هم هست، مثلاً قیمت مسکن تهران یا قیمت مسکن کرج.

در اجاره دو عدد با هم بازی می‌کنند: ودیعه (رهن) و اجارهٔ ماهانه. برای مقایسهٔ دو آگهی، باید ودیعه را با یک نرخ تبدیل به اجاره برگرداند. این نرخ عرفی است و در هر شهر و حتی هر محله فرق دارد، پس عدد محلهٔ خودتان را از آگهی‌های مشابه یا بنگاه‌های همان محله بپرسید.

برای یک آگهی مشخص، ابزار اجارهٔ منصفانه دیوارخان آن را با واحدهای مشابه واقعی همان محله مقایسه می‌کند و هزینهٔ واقعی ماهانه و یک عدد چانه‌زنی می‌دهد.

۲. جست‌وجو: زود دیدن مهم است

فیلترهای محله، متراژ، تعداد خواب و سقف ودیعه و اجاره را دقیق بزنید و آگهی‌های تازه را چند بار در روز ببینید. آگهی‌ای که مالک خودش گذاشته و قیمت منصفانه دارد، معمولاً در همان ساعت‌های اول تماس‌های زیادی می‌گیرد.

اگر نمی‌توانید مدام دیوار را نگاه کنید، خانه‌یاب دیوارخان آگهی‌های اجاره‌ای را که مالک شخصی منتشر کرده و با شرایط شما جورند، ۳۰ تا ۶۰ ثانیه بعد از ثبت در تلگرام خبر می‌دهد؛ با برچسب «زیر بازار محله» و امتیاز ایمنی.

۳. در تماس اول این‌ها را بپرسید

• خودتان مالک هستید یا مشاور املاک؟
• ودیعه و اجاره قابل جابه‌جایی است؟ تا چه حد؟
• شارژ ماهانه چقدر است و چه چیزهایی را پوشش می‌دهد؟
• پارکینگ و انباری اختصاصی است؟ آسانسور دارد؟
• کنتورهای آب، برق و گاز جداست یا مشترک؟
• از چه تاریخی خالی است و مدت قرارداد چقدر است؟
• شرطی دربارهٔ تعداد نفرات یا حیوان خانگی دارید؟

۴. چک‌لیست بازدید خود واحد

عکس‌های آگهی معمولاً بهترین زاویه‌ها را نشان می‌دهند. در بازدید چیزهایی را ببینید که در عکس دیده نمی‌شوند:

• شیرهای آب را باز کنید و فشار آب و آب گرم را چند دقیقه امتحان کنید.
• زیر سینک، پای دیوارها و سقف حمام را برای نم، لکه و کپک نگاه کنید.
• پریزها و کلیدها را امتحان کنید و ببینید سیم‌کشی و فیوزها قدیمی نباشد.
• گرمایش و سرمایش (پکیج، بخاری، کولر) را روشن کنید.
• پنجره‌ها را ببندید و ببینید صدای خیابان چقدر می‌آید؛ نور و جهت ساختمان را هم ببینید.
• در کابینت‌ها، کمدها و درها باز و بسته شوند و قفل‌ها سالم باشند.
• جای پارکینگ و انباری را خودتان ببینید، نه فقط اسمش را بشنوید.
• با مدیر ساختمان یا یکی از همسایه‌ها دربارهٔ شارژ، قوانین ساختمان و مشکلات تکراری حرف بزنید.

فهرست کامل با امکان تیک زدن و یادداشت، در چک‌لیست بازدید خانه برای اجاره آمده است؛ می‌توانید در همان بازدید از روی گوشی تیک بزنید و خلاصه‌اش را برای خانواده بفرستید.

۵. مدارک مالک و قرارداد

1. ۱سند یا قولنامهٔ ملک را ببینید و نام مالک را با کارت ملی‌اش تطبیق دهید.
2. ۲اگر طرف مقابل مالک نیست، وکالت‌نامهٔ رسمی با اختیار اجاره دادن بخواهید.
3. ۳قرارداد را در بنگاه دارای مجوز یا دفاتر رسمی و با کد رهگیری ببندید.
4. ۴مدت قرارداد، مبلغ ودیعه و اجاره، شرط تمدید و افزایش، و شرایط تخلیهٔ زودتر از موعد را در قرارداد بنویسید.
5. ۵روشن کنید تعمیرات کوچک و بزرگ با کیست و ودیعه با چه شرایطی و کِی برمی‌گردد.
6. ۶هنگام تحویل، صورت‌جلسه‌ای از وضعیت واحد بنویسید و از هر اتاق عکس و فیلم بگیرید؛ هنگام تخلیه همین مدرک جلوی اختلاف را می‌گیرد.

این راهنما مشاورهٔ حقوقی نیست؛ برای شرط‌های خاص قرارداد با مشاور املاک دارای مجوز یا یک مشاور حقوقی مشورت کنید.

۶. نشانه‌های آگهی اجارهٔ جعلی

• ودیعه یا اجاره‌ای خیلی پایین‌تر از بقیهٔ محله.
• درخواست بیعانه برای «رزرو» پیش از بازدید.
• «مالک خارج از کشور است و کلید را با پیک می‌فرستد.»
• عکس‌هایی که در آگهی دیگری با آدرس دیگر هم دیده می‌شوند.
• اصرار به ادامهٔ گفت‌وگو بیرون از چت دیوار.

قاعده ساده است: پیش از دیدن ملک و سند هیچ پولی ندهید. ترفندهای دیگر را در راهنمای کلاهبرداری در دیوار ببینید.

۷. پیش از تمدید قرارداد

اگر قصد تمدید دارید، پیش از گفت‌وگو با مالک بدانید اجاره‌ها در محلهٔ شما چقدر تغییر کرده است. ابزار رایگان پیش‌بینی اجارهٔ سال بعد روند اجارهٔ محله را تا زمان تمدید، با تعداد روزهای داده‌ای که پشت آن است، نشان می‌دهد. با عدد واقعی بازار، هم پیشنهاد مالک را بهتر می‌سنجید و هم می‌دانید جابه‌جا شدن به‌صرفه هست یا نه.